Trzy szybkie spojrzenia na polską transformację

strong

Patrząc na to co wydarzyło się w Polsce po ’89 roku wydaje mi się, że mamy ogromny problem z tym, że jesteśmy polonocentryczni. Zarówno apologeci polskiej transformacji i jej krytycy są tak obezwładnieni polską perspektywą, że (…) historia Polski tego okresu jest kompletnie przeinaczona.

Mamy w historii XX-wiecznej Polski takie momenty, kiedy to co się u nas działo miało oczywisty wymiar oryginalności – klasycznymi przykładami są: Powstanie Warszawskie i szerzej fenomen Armii Krajowej, albo Solidarność, szczególnie rok 1980. Akurat transformacja 1989 roku, podobnie jak chociażby sanacja w latach 20-tych i 30-tych były częścią bardzo szerokiego trendu. I w tym trendzie, jak dobrze się nad tym zastanowić, to faktycznie polska transformacja wyglądała trochę bezalternatywnie. (…)

Można było wykorzystać te trendy lepiej lub gorzej, ale raczej nie wchodziły w grę zupełnie inne rozwiązania. Polska na tym tle nie wypadła źle. Balcerowicz ówczesne trendy i polski potencjał wykorzystał, jeśli porównać z innymi reformatorami, optymalnie. Mamy wokół kraje, którym się mniej powiodło. (…)

Wspomniany przeze mnie polonocentryzm, jeżeli chodzi o pisanie historii – bo w tym sensie tego sformułowania używam – kompletnie nam odbiera zdolność do zbalansowanej oceny tamtego procesu. A w końcu historia jest po to by lepiej rozumieć.

– Paweł Kowal (4/4/2016)

Czytaj dalej Trzy szybkie spojrzenia na polską transformację

Przeczytane w 2016

przeczytane_w_2017

Rok 2016 był to dziwny rok, w którym rozmaite znaki na papierze i w Kindlu zwiastowały jakoweś klęski i nadzwyczajne wydarzenia. Moje czytelnicze statystyki groźnie zaszumiały, zafalowały, spieniły się sprzecznościami, a z zielonego kajetu, w którym skrzętnie zapisuję tytuły lektur, powyłaziły cudaczne bałwany wykrzywiając niemiłosiernie czytelnicze trendy i stawiając pod znakiem zapytania książkową przyszłość. No dobra, troszkę przesadzam. Ale:

Czytaj dalej Przeczytane w 2016

Hamilton

Jestem zacofany, jeśli chodzi o nowinki technologiczne. Za dowód rzeczowy niech posłuży moja komórka – zgrabna, czarna, lekka Nokia 105, którą wystarczy ładować raz na tydzień. Pamiętam też, że nadzwyczaj późno, dopiero w drugiej połowie ubiegłej dekady, odkryłem możliwość oglądania filmów na DVD.

Jasne, wiedziałem wcześniej o tym wynalazku – wiecie, że napisanie tutaj „o tej technologii” byłoby uchybieniem językowym? to fascynujące zagadnienie semantyczne, gdyż zjawiska, które w mowie potocznej nazywamy „technologią”, powinno określać się jako „technikę”; na dodatek znaczenia pojęć „technologia” i „technika” są w języku angielskim mniej więcej odwrotne niż w polskim, co potęguje zamieszanie – no więc zdawałem sobie wcześniej sprawę z faktu wydawania filmów na DVD, lecz długo nie wpadłem na to, że przecież ja też mogę kupić odtwarzacz, podłączyć go do telewizora i oglądać na zawołanie przygody Jamesa Bonda.

Niedawno „odkryłem” z kolei legalne platformy z muzyką online. Okazuje się, że ze Spotify da się wygodnie strumieniować dowolną muzykę nie płacąc ani centa. W darmowej wersji trzeba tylko raz na jakiś czas – bez porównania rzadziej niż w stacjach radiowych! – wysłuchać krótkiej reklamy.

Jednym z pierwszych albumów odsłuchanych przeze mnie na Spotify był Hamilton, soundtrack z broadwayowskiego musicalu święcącego obecnie wielkie triumfy w USA. Spektakl opowiada o życiu oraz politycznym dziele Aleksandra Hamiltona, jednego z ojców założycieli Stanów Zjednoczonych.

Odsłuchałem i teraz bardzo chętnie obejrzałbym całość. Do USA na razie się nie wybieram, pozostaje więc trzymać kciuki za planowaną ekranizację. Płyta robi wrażenie. Owszem, dużo tam hip-hopu, ale takiego inteligentnego, z historyczną i polityczną treścią. Album dostępny jest także na YouTubie. Polecam!

Czy Polacy kiedykolwiek doczekają się podobnego widowiska o transformacji ustrojowej? Generał Jaruzelski jako groźny DJ Wrona, Wałęsa jako MC Lechu, Michnik jako niepokorny b-boy? Pomarzyć wolno. Serio uważam, że wśród młodzieży (i nie tylko) byłby to wielki hicior.

Wszystkie wyróżnienia moje (5)

Zawsze istnieć będą ludzie zdolni znaleźć wymówkę dla czynienia zła, niezależnie od wyznawanej ideologii. Absurdem jednak jest negowanie, że niektóre ideologie są bardziej podatne na przemoc niż inne. […] Jeżeli ktoś, kto uważa, że jego pogląd P jest słuszny i ważny, zabije kogoś innego, ponieważ tamten się z nim nie zgadza, to powiemy, że pogląd P skłonił pierwszą osobę do przemocy. Ale właśnie nie do końca tak jest. Trzeba najpierw dorzucić do P dodatkowe przekonanie – że dopuszczalne […] jest wymuszanie słusznych, ważnych poglądów […] przemocą wymierzoną w tych, którzy ich nie wyznają. I to właśnie owo drugie przekonanie, nazwijmy je D, dostarcza motywu dla przemocy. […]

Tutaj dochodzimy do sedna sprawy: w skład niektórych ideologii wchodzą […] przekonania takie jak D […], w skład innych nie. Jest w pełni rozsądnym sprawdzić, czy jakaś określona ideologia je zawiera. […] Sprawę należy rozpatrywać systematycznie. Sprawdzanie tego nie jest ani nienawiścią, ani fobią. Można zbadać pod tym względem chrześcijaństwo, islam, ateizm, demokrację, marksizm itd. Stwierdzenie, że żadna ideologia nie zawiera przekonań takich jak D […] jest naiwne i błędne. Uznanie, że wszystkie ideologie zawierają przekonania w rodzaju D, również.

James Hannam (22/01/2016)

Czytaj dalej Wszystkie wyróżnienia moje (5)

Przeczytane w 2015: Leletrystyka

Z uporem godnym lepszej sprawy będę lansował określenie ukute przeze mnie kilka miesięcy temu. Przypominam: leletrystyka to niebeletrystyka, czyli zbiorcze określenie na książki popularnonaukowe, historyczne, literaturę faktu, wszelką non-fiction, a nawet rozmaite podręczniki i poradniki.

Czytaj dalej Przeczytane w 2015: Leletrystyka